Αντιμετωπίζοντας τον σχολικό εκφοβισμό

Οι σημερινοί μαθητές μεγαλώνουν και ζουν σε έναν ολοένα και πιο σύνθετο κόσμο. Η μετάβαση από τον φυσικό στον ψηφιακό κόσμο και αντιστρόφως γίνεται συχνά χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία. Αυτό παρουσιάζει πολλές θετικές και συναρπαστικές ευκαιρίες, αλλά την ίδια στιγμή προκλήσεις και κινδύνους.

Για ορισμένους μαθητές, το σχολείο είναι ο κύριος χώρος πρόσβασης στο διαδίκτυο. Για άλλους, είναι το κύριο μέρος που θα μάθουν τον τρόπο για να το κάνουν με ασφάλεια. Τα σχολεία είναι αναγκαίο να χαράξουν σαφείς κατευθυντήριες γραμμές και κανόνες για τη χρήση των ηλεκτρονικών συσκευών και του διαδικτύου, εντός και εκτός του σχολικού περιβάλλοντος. Θέτοντας τις βάσεις για υπεύθυνη διαδικτυακή συμπεριφορά, τα σχολεία βοηθούν τα παιδιά να αναπτύξουν καλές διαδικτυακές συνήθειες που επεκτείνονται πέρα από τις σχολικές πύλες. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει προτεινόμενους κανόνες και συμβουλές κατά του διαδικτυακού εκφοβισμού (cyberbullying). Οι περιπτώσεις που αναφέρονται το τελευταίο διάστημα στη χώρα μας, έχοντας ως σημείο αναφοράς το συγκεκριμένο ζήτημα, είναι αρκετές.

Ξεκινώντας, ο διαδικτυακός εκφοβισμός είναι ο εκφοβισμός που χρησιμοποιεί ως μέσο υλοποίησης τη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών. Μπορεί να λάβει χώρα στο πλαίσιο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, των πλατφορμών ανταλλαγής μηνυμάτων και των πλατφορμών διαδικτυακών παιχνιδιών. Πρόκειται συνήθως για μια επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά, που αποσκοπεί στο να τρομάξει, να θυμώσει ή να ντροπιάσει όσους στοχοποιούνται.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι τα εξής: α. η διάδοση ψεμάτων για κάποιον ή η ανάρτηση ντροπιαστικών φωτογραφιών ή βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και β. η αποστολή προσβλητικών ή απειλητικών μηνυμάτων, εικόνων ή βίντεο μέσω πλατφορμών ανταλλαγής μηνυμάτων.

Όταν ο εκφοβισμός συμβαίνει στο διαδίκτυο, ο μαθητής μπορεί να νιώθει ότι δέχεται επιθέσεις από παντού, ακόμα και μέσα στο ίδιο του το σπίτι. Μπορεί να φαίνεται ότι δεν υπάρχει διαφυγή. Ο αντίκτυπος μπορεί να είναι μακροχρόνιος και να επηρεαστεί ένας μαθητής με πολλούς τρόπους, όπως:

• Διανοητικά - είναι αναστατωμένος, αμήχανος, ίσως φοβισμένος ή και θυμωμένος. 
• Συναισθηματικά - νιώθει ντροπή ή χάνει το ενδιαφέρον του για πράγματα που του αρέσουν.
• Σωματικά - κουρασμένος (απώλεια ύπνου) ή αντιμετωπίζει άλλα συμπτώματα, όπως στομαχόπονοι και πονοκέφαλοι.

Ο διαδικτυακός εκφοβισμός μπορεί να επηρεάσει τους μαθητές με πολλούς τρόπους. Αλλά εννοείται ότι μπορεί να ξεπεραστεί σταδιακά και μπορούν να επανακτήσουν την αυτοπεποίθησή τους. Θα μπορούσαν να ζητήσουν βοήθεια από κάποιον που εμπιστεύονται, όπως τους γονείς τους, ένα άλλο μέλος της οικογένειας τους ή έναν άλλο ενήλικα που εμπιστεύονται. Διαφορετικά, θα μπορούσαν να απευθυνθούν στο ίδιο το σχολείο, σε έναν εκπαιδευτικό ή σε έναν αγαπημένο δάσκαλο. Και αν δεν αισθάνονται άνετα να μιλήσουν σε κάποιον γνωστό τους, μπορούν να καλέσουν στο 1056 ή στην Ευρωπαϊκή Γραμμή Υποστήριξης Παιδιών 116111. Εάν ο εκφοβισμός λαμβάνει χώρα σε μια κοινωνική πλατφόρμα, μπορούν να σκεφτούν να μπλοκάρουν τον εκφοβιστή και να αναφέρουν επίσημα τη συμπεριφορά του στην ίδια την πλατφόρμα. Οι εταιρείες μέσων κοινωνικής δικτύωσης είναι υποχρεωμένες να διασφαλίζουν την ασφάλεια των χρηστών τους. Κλείνοντας, παραθέτουμε και κάποιες ακόμα συμβουλές: α. δεν πρέπει ο μαθητής ποτέ να απαντά ή να ανταποδίδει σε περιστατικά διαδικτυακού εκφοβισμού β. να αποθηκεύονται αποδεικτικά στοιχεία της κακοποίησης - ίσως screenshots από μηνύματα ή ιστοσελίδες και να καταγράφεται η ημερομηνία και η ώρα και γ. όταν είναι γνωστό ότι ο θύτης είναι συμμαθητής, η πλειοψηφία των περιπτώσεων μπορεί να αντιμετωπιστεί πιο αποτελεσματικά μέσω των διαδικασιών που θα ακολουθήσει η ίδια η σχολική μονάδα.