Η ψηφιακή εικόνα ως νέα ταυτότητα: Οι επιπτώσεις στη ζωή των νέων

Η εικόνα που έχουμε στον ψηφιακό κόσμο φαίνεται να είναι αρκετά σημαντική πλέον για την ίδια μας την ταυτότητα. Πιθανώς αυτή η εικόνα να επιδρά πολύ περισσότερο απ’ όσο υποθέτουμε σε διαφορετικούς τομείς της ζωής μας. Οι χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης επιλέγουν να προβάλουν μία αφήγηση για τη ζωή του που συχνά μπορεί να μην ανταποκρίνεται απολύτως στην πραγματικότητα. Αυτό το κάνουν προκειμένου να έχουν μία καλή ψηφιακή εικόνα για τους άλλους. Η ψηφιακή φήμη που αποκτάται μπορεί να λειτουργήσει θετικά ως μία γέφυρα για ευκαιρίες, αλλά μπορεί να λειτουργήσει και αρνητικά ως ένα εμπόδιο (Feher, 2019).

Αναφορικά με τους εφήβους και τους νέους, είναι κρίσιμο να συνειδητοποιήσουν ότι το ψηφιακό τους αποτύπωμα υφίσταται και δεν είναι κάτι που εξαφανίζεται. Το 28% των ατόμων που ελέγχουν το ποιοι θα εισαχθούν σε πανεπιστήμια στις ΗΠΑ προχωρά σε έλεγχο των υποψηφίων σπουδαστών στα κοινωνικά τους δίκτυα. Το 67% μάλιστα θεωρεί ότι είναι δίκαιο όσα βρήκε να τα καταγράψει και να τα αξιολογήσει. Μερικές επιτροπές προσπαθούν να ανιχνεύσουν παραβατικές συμπεριφορές. Μάλιστα δεν είναι λίγοι οι οργανισμοί που παροτρύνουν μαθητές και φοιτητές να προβάλουν στα κοινωνικά δίκτυα ενδιαφέρουσες πτυχές του εαυτού τους, διακρίσεις τους και ενέργειες που συμβάλλουν στο κοινωνικό καλό (Campus Safety, 2024).

Αν μεταβούμε στην αγορά εργασίας, θα διαπιστώσουμε ότι η ψηφιακή εικόνα είναι καθοριστική για την επαγγελματική ταυτότητα. Πλατφόρμες όπως το LinkedIn θεωρούνται βασικές για να επιτευχθεί μία πρόσληψη. Μελέτες φανερώνουν ότι εργοδότες στηρίζονται στα κοινωνικά δίκτυα για την αξιολόγηση των υποψηφίων και τον εντοπισμό ταλέντων. Αν η ψηφιακή εικόνα του υποψηφίου για την εργασία συμβαδίζει με αυτή που επιθυμεί να προβάλει ο οργανισμός, τότε είναι πολύ πιο πιθανό να επιλεχθεί ο συγκεκριμένος υποψήφιος (GoHire, 2025).

Η ψηφιακή μας εικόνα όμως φαίνεται να επιδρά και στο επίπεδο των διαπροσωπικών μας σχέσεων. Για παράδειγμα, έρευνες αναδεικνύουν ότι η παρατεταμένη ενασχόληση με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να συνδέεται με διενέξεις στον πραγματικό κόσμο, έλλειψη δεξιοτήτων επικοινωνίας και σύγκριση με την καθημερινότητα άλλων ανθρώπων. Μάλιστα σε άλλες μελέτες σημειώνεται ότι η έκθεση του κοινωνικού υποκειμένου σε εξιδανικευμένες εικόνες και ζωές μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία μη ρεαλιστικών προσδοκιών. Κατά συνέπεια, γίνεται κατανοητό ότι η εικόνα που δημιουργούμε για εμάς και όπως αυτή καταναλώνεται από τους υπόλοιπους συνδέεται με την εμπιστοσύνη, την επικοινωνία και την αλληλεπίδραση ακόμα και στον πραγματικό κόσμο (Opoku et al., 2025).

Το τελευταίο διάστημα πληθαίνουν οι μελέτες που κάνουν λόγο για τη διαδικτυακή φήμη και τη συνεχή προσπάθεια για τόνωση αυτής στον ψηφιακό κόσμο. Τι θα μπορούσαν να κάνουν οι νέοι για τη διαδικτυακή τους φήμη; α) καταρχάς να είναι πολύ προσεκτικοί με τις αναρτήσεις που κάνουν και αυτές να μην περιέχουν προσβλητικό περιεχόμενο, β) να σκέφτονται εάν μία ανάρτηση που κάνουν τώρα, μελλοντικά θα ήθελαν να υπήρχε στο προφίλ τους, γ) να μοιράζονται θετικές εμπειρίες και επιτεύγματα, δημιουργώντας με αυτόν τον τρόπο ένα καλό ψηφιακό βιογραφικό και δ) να ψάχνουν στο διαδίκτυο τι εμφανίζεται όταν κάνουν αναζήτηση του ονόματός τους (Youth Workers 2.0, 2019).

Συνοπτικά, η ψηφιακή μας εικόνα δεν είναι ασήμαντη, δεν είναι αποκλειστικά συνδεδεμένη με τον ψηφιακό κόσμο, αλλά συνδέεται κατά πολύ με διαφορετικά επίπεδα του πραγματικού κόσμο, λειτουργώντας κάποιες φορές σαν γέφυρα ευκαιριών, ενώ άλλες σαν εμπόδιο. Το ζήτημα δεν είναι ο χρήστης να μην αλληλεπιδρά ή να μη χρησιμοποιεί τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά να κατανοεί το ψηφιακό ίχνος που αφήνει και να αντιμετωπίζει τον ψηφιακό κόσμο με την ίδια υπευθυνότητα που αντιμετωπίζει τον πραγματικό κόσμο. Τα κοινωνικά δίκτυα μπορούν να αντιμετωπιστούν ως μοχλός ευκαιριών και εποικοδομητικής επικοινωνίας, αποφεύγοντας αποκλεισμούς και διακρίσεις.

Βιβλιογραφικές αναφορές

Campus Safety (2024). 28% of College Admissions Officers Look at Applicants’ Social Media. Retrieved from: https://www.campussafetymagazine.com/press-releases/28-of-college-admissions-officers-look-at-applicants-social-media/131125/

Feher, K. (2019). Digital identity and the online self: Footprint strategies – An exploratory and comparative research study. Journal of Information Science, 47(2), 192-205. https://doi.org/10.1177/0165551519879702 (Original work published 2021)

GoHire (2025). Social Media Recruiting Statistics: How Effective is Social Media for Hiring? Retrieved from: https://gohire.io/blog/social-media-recruiting-statistics

Opoku, D., Donkor, C., Yeboah, J.N.O., & Quagraine (2025). Navigating the relationship between social media use and mental health in the digital age. Discover Mental Health, 5(149). https://doi.org/10.1007/s44192-025-00285-4

Youth Workers 2.0 (2019). A guide to digital education for youth workers.
Retrieved from:            
https://www.salto-youth.net/downloads/toolbox_tool_download-file-2386/YW2.0_Digital_Guide_English.pdf